Structuur land- en tuinbouw

In 2014 waren er 65.500 land- en tuinbouwbedrijven, bijna 2.000 minder dan in 2013. De verdiencapaciteit van de gehele land- en tuinbouw bedraagt een kleine 5,5 mrd. euro, waarvan zowat de helft bestaat uit glastuinbouw en melkveehouderij. Ongeveer 5% van de bedrijven vertegenwoordigt 42% van de verdiencapaciteit. Deze bedrijven gebruiken 12% van het areaal landbouwgrond.

In 2014 zijn 190.000 regelmatig werkzame arbeidskrachten in de primaire land- en tuinbouw geteld, 1,7% minder dan in 2013. Het aandeel van het gezin in de arbeidsbezetting in de gehele land- en tuinbouw is afgenomen van 84% in 1980 tot 58% in 2014. Dit komt vooral door de ontwikkeling van de werkgelegenheid op de glastuinbouwbedrijven. De grondgebonden bedrijven (akkerbouw, melkveehouderij) steunen nog altijd voor het overgrote deel op gezinsarbeid.

Zo’n 60% van de vrouwen op agrarische bedrijven is meer dan 10 uur per week werkzaam op het bedrijf, niet zelden in combinatie met betaald werk buiten het bedrijf. In totaal heeft 43% van de vrouwen betaald werk buiten het bedrijf. Vooral vrouwen op akkerbouwbedrijven werken vaak buitenshuis. In de jaren tachtig werkte slechts 5% van de boerinnen en tuindersvrouwen buitenshuis.

Het agrarisch areaal cultuurgrond in gebruik bij de geregistreerde land- en tuinbouwbedrijven is in het afgelopen jaar met 0,5% gedaald tot 1,84 mln. ha. Hiervan is 54% in gebruik als grasland (blijvend, tijdelijk en natuurlijk grasland). Het areaal glastuinbouw (0,5% van het totale areaal) is de afgelopen drie jaar met ongeveer 750 ha (ruim 7%) afgenomen.

De agrarische grondprijs in Nederland is in het 4e kwartaal van 2014 gestegen tot gemiddeld ongeveer 55.000 euro per ha. De agrarische grondprijs laat op lange termijn een trendmatige stijging zien, doorbroken door perioden waarin de prijs eerst sterk stijgt en vervolgens sterk daalt. De stijging is sterk bepaald door de schaalvergroting in de grondgebonden landbouw. Een andere factor is de rentevoet, die op een historisch laag niveau is beland.

De pachtnormen 2015 gaan over bijna de gehele linie fors omhoog ten opzichte van de pachtnormen 2014. De overheid streeft naar een nieuw pachtstelsel dat recht doet aan de belangen van pachter en verpachter. Ook moet het ruimte bieden voor onderlinge prijsvorming die is gerelateerd aan de duur van het contract en de mate van bescherming van de pachter.

De balanswaarde van de land- en tuinbouwbedrijven in Nederland is gestegen van gemiddeld 2,1 mln. euro in 2009 tot 2,7 mln. euro in 2014. De toename is vooral te danken aan de groei van de gemiddelde bedrijfsomvang en de stijging van de grondprijs. De akkerbouwbedrijven hebben met 3,6 mln. euro per bedrijf het hoogste gemiddelde balanstotaal.

Lees het hele hoofdstuk:
Structuur land- en tuinbouw