Ontwikkelingen in de EU

In 2013 hebben de Europese Commissie (EC), de Raad van Landbouwministers en het Europees Parlement een akkoord bereikt over de inhoud van het GLB tussen 2014 en 2020. De lidstaten moesten daarna aan de slag met de precieze invulling van zowel de eerste als de tweede pijler van het GLB, zoals de wijze van toekennen van de hectaretoeslagen, de keuze van vergroeningsvoorwaarden en het schrijven van een Plattelandsontwikkelingsplan (POP) 2014-2020. Gegeven de grote diversiteit van de landbouwsector in de 28 lidstaten van de EU loopt die invulling nogal uiteen.

Nederland heeft ervoor gekozen om tussen 2015 en 2019 geleidelijk een uniforme hectaretoeslag in te voeren, gekoppelde betalingen te geven voor schapen en zoogkoeien op natuurgronden met zeer extensieve begrazing en voor vleeskalveren, toeslagen van meer dan 150.000 euro per bedrijf met 5% te korten, equivalente vergroeningsmaatregelen toe te passen en een derde van het tweede pijler-budget te besteden aan het versterken van het concurrentievermogen van de land- en bosbouw.

Na 31 jaar is er op 1 april 2015 een einde aan de melkquotering gekomen. De EU-melkproductie zal tussen 2014 en 2024 naar verwachting met zo’n 8% toenemen tot 158 mln. ton. Het merendeel van de extra productie zal zijn weg vinden naar de wereldmarkt. De groei van de melkproductie laat een tweedeling in de EU zien: in de lidstaten in Noord-Europa (m.u.v. Finland en Zweden) zal de melkproductie toenemen; in de overige lidstaten - waar de productieomstandigheden voor de melkveehouderij minder gunstig zijn dan in het noorden - wordt een stagnatie verwacht.

In 2013 namen de uitgaven voor het markt-, prijs- en inkomensbeleid in de eerste pijler van het GLB toe tot ruim 45 miljard euro. Het merendeel van de uitgaven voor de eerste pijler - ruim 90% - heeft betrekking op directe inkomenstoeslagen.

In augustus 2014 stelde Rusland een invoerverbod in voor zuivel, vlees, vis, groente en fruit uit de EU in. Rusland is naast de VS en China één van de grootste exportmarkten buiten de EU voor Nederland. De EC en nationale overheden reageerden op de boycot door diverse steunmaatregelen aan te kondigden. Van alle EU-lidstaten lijkt Polen tot nu toe het meest geraakt als het gaat om het wegvallen van rechtstreekse export naar Rusland: hun exportinkomsten liepen tussen 2013 en 2014 met bijna 400 mln. euro terug; voor Nederland kwam de daling op ruim 200 mln. euro uit. De export van vlees liep het hardst terug.

Volgens voedseltechnologen is nanotechnologie in staat onze landbouw en ons voedsel in revolutionaire zin te veranderen. Nanotechnologie gaat om toepassingen van technieken op moleculair niveau met een schaal van 1 tot 100 nanometer. Mogelijke toepassingen van nanotechnologie zijn onder meer hele kleine sensoren die de groei van landbouwgewassen monitoren, waardoor het gebruik van pesticiden, kunstmest en water efficiënt kan worden afgestemd, en het nanofiltreren van melk waarbij bacteriën zonder verhitting worden verwijderd en melk lang houdbaar wordt. Naast kansen bestaan er ook onzekerheden en zorgen over de toepassingen van nanotechnologie, die te maken hebben met vragen als ‘hoe veilig zijn ze’, ‘zijn ze wel “natuurlijk”’, en ‘zijn ze ethisch verantwoord’?

Lees het hele hoofdstuk:
Ontwikkelingen in de EU